Goldwasser Exchange

+32 (0)2 533 22 40
Van maandag tot vrijdag vanaf 08u30 tot 18u

Toegang klant

Wanneer moeten we de volgende grote financiële crisis verwachten ?

Het is een traditie dat elk jaar in januari de media, de economen en de analisten en strategen van de grote banken en beurshuizen hun voorspellingen maken betreffende de evolutie van de beurskoersen in de komende 12 maanden. Van hen wordt gevraagd op welke stand zowel de Eurostoxx 50 en de S&P 500 op 31 december van het jaar zullen staan. Uiteraard beschikt geen van hen over een glazen bol, zodat het niemand zal verwonderen dat ze nogal eens de bal misslaan. Telkens opnieuw blijkt dat het moeilijk zo niet onmogelijk is om de toekomst te voorspellen.

In de afgelopen jaren werden we voortdurend om de oren geslagen met waarschuwingen over de volgende financiële crisis annex beurscrash die op komst zou zijn. Tot dusver is daarvan nog niets in huis gekomen. Of met andere woorden: ze proberen toch telkens opnieuw om de toekomst te voorspellen, dit in het besef dat op het einde van het jaar iedereen toch al lang vergeten zal zijn wat bij het begin van het jaar is gezegd.

Kijken we even welke voorspellingen in de afgelopen jaren de mist ingingen:

- « De obligatiecrash die Hollande niet heeft zien aankomen » ; Contrepoints 13/11/2012

- « Recessie, crash op de beurs… de impact van een economische aardbeving op de grote namen van Wall Street » ; Capital 08/03/2013

- « Een lid van de FED ziet spoken opduiken die herinneren aan de grote beurskrach van » ; La Tribune 04/04/2014

- « De Verenigde Staten staan aan de vooravond van een heuse berenmarkt » ; Financial Times 26/08/2015

- « De komende financièle crisis zal nog ingrijpender zijn dan deze die in 2008 door de subprimes werd veroorzaakt » ; Le Figaro 12/01/2016

- « De volgende financiële crisis is in voorbereiding » ; Forbes 19/10/2017

- « Deze speculatieve zeepbellen vormen een regelrechte bedreiging » ; L’Echo 17/07/2018

Sinds 2012 werden we letterlijk bedolven onder tientallen artikels die de volgende crash in het vooruitzicht stelden. We leefden in een zeepbel en als puntje bij paaltje kwam, konden de beurskoersen alleen maar dalen. Aldus de stemmen uit de hoek van de onheilsprofeten.

Maar is die veelbesproken beurscrash inmiddels opgedoken ? Het antwoord op die vraag kan kort zijn: NEEN, van de voorspelde gebeurtenis is niets in huis gekomen. Daarom is het interessant om eens op langere termijn te kijken.

Hoe hebben de wereldbeurzen zich gedragen sinds de jaren 70?

De grafiek hieronder geeft de evolutie weer van de MSCI World Index. Deze index, die in dollar is uitgedrukt, geeft de prestatie weer van de belangrijkste beurzen in de ontwikkelde landen. Wat stellen we vast op de chart ?

 

De grafiek leert ons dat de beurskoersen ondanks tijdelijke inzinkingen bekeken over een langere termijn alleen maar zijn gestegen.

Wat is de impact van al de waarschuwingen over crisissen die op komst zouden zijn ?

Een voorbeeld zal in dat geval veel verduidelijken. In dit voorbeeld duikt de denkbeeldige figuur Mijnheer Jan op. Die heeft 100.000 euro te investeren en vraagt zich af hoe hij dat op de beste manier kan doen. Moet hij aandelen kopen, in cash blijven zitten of zijn er op de financiële markten nog andere mogelijkheden die zich aandienen ?

Onze Mijnheer Jan is zeker geen leek op financieel vlak. Hij leest alle dagen De Tijd en durft ook wel eens de Wall Street Journal of de Financial Times raadplegen. Op internet volgt hij woord voor woord de interviews met de financiële experts. Hij is met andere woorden iemand die van wanten weet.

Maand na maand wordt Mijnheer Jan om de oren geslagen met waarschuwingen voor komend onheil. Er is een crisis op komst en dan eentje van een serieus kaliber. « En deze keer zal de crisis zelfs nog erger worden dan de vorige en die was al een hele zware », zo leest hij in de pers. Het idee om zo’n crisis mee te maken spreekt hem uiteraard niet aan, daarom gaat hij op zoek naar een veilige oplossing.

Zijn 100.000 euro wordt op een spaarrekening geplaatst in afwachting dat de komende crisis wild om zich heen zal slaan. Uit zijn dagelijkse literatuur weet hij dat een zware correctie op de beurs DE koopkans bij uitstek betekent om aandelen te kopen. Iedereen raadt hem af om nu te kopen, want de waarderingen zijn veel te hoog. Als hij lang genoeg wacht, zal hij echte koopjes kunnen doen. En dat is een vooruitzicht dat hem wel bevalt.

Inmiddels zijn we in 2018 en weten we dat de verwachte crash nog altijd is uitgebleven, hoewel de financiële media onvermoeibaar blijven waarschuwen voor zijn komst. Wat zijn de gevolgen van de afwachtende houding die Mijnheer Jan heeft aangenomen ?

Wat het lijstje hieronder betreft, veronderstellen we dat:

- Mijnheer Jan zijn geld op de beurs heeft geïnvesteerd via een gespreide portefeuille die de evolutie van de « MSCI World Index » volgt, zodat zijn portefeuille de prestaties van de wereldbeurzen volgt.

- De spaarrekening van Mijnheer Jan gemiddeld 1% op jaarbasis heeft opgebracht.

Indien Mijnheer Jan zijn 100.000 € op 1 januari zou belegd hebben

Realiseerde hij op de beurs een rendement  op 1 januari I018

Zou hij op zijn spaargeld een rendement gerealiseerd hebben op 1 januari 2018

2010 180.017 € 108.286 €
2011 164.323 € 107.214 €
2012 177.868 € 106.152 €
2013 157.148 € 105.101 €
2014 126.632 € 104.060 €
2015 123.032 € 103.030 €
2016 126.501 € 102.010 €
2017 120.113 € 101.000 €

We laten het aan de lezer over om zijn keuze te maken (die ons overigens vrij duidelijk lijkt)

De boodschap is duidelijk: angst is de grootste vijand van de beleggers en die angst wordt flink opgestookt door de media. Verhalen over ‘gloom and doom’ (zoals ze in de Engelstalige pers worden genoemd) verkopen nu eenmaal goed. Ze worden gretig gelezen en doen de haren van de beleggers omhoog komen. Maar daarbij vergeten we vaak dat angst een slechte raadgever is die ons foute beslissingen doet nemen. Angst verhindert namelijk dat we op een rationele manier beslissingen nemen. We moeten daarom kost wat kost vermijden dat we ons door angstgevoelens laten leiden.

Maar al te vaak wordt over het hoofd gezien:

*Dat crisissen nu eenmaal onmiskenbaar deel uitmaken van de beurs (die moeilijke situaties zijn er altijd al geweest en zullen er ook altijd blijven zijn)

*Dat niemand een crisis kan voorspellen

Een ander voorbeeld zal de situatie nog meer verduidelijken. In België slaapt 265 miljard euro op spaarrekeningen, dat terwijl iedereen klaagt dat die deposito’s niets opbrengen. Het is inderdaad de angst die de Belgen vaak belet om de stap naar de beurs te zetten.

Die angst kost ons echter geld, veel geld zelfs. Elk jaar verliezen we vanwege de inflatie geld. Het totale bedrag dat vanwege de inflatie verloren gaat wordt door experts op 4,30 miljard euro geraamd. Inderdaad, een bedrag om even van te slikken.

Terwijl ons geld staat te slapen op een spaarrekening, wordt een brood elk jaar duurder. Evenals andere levensnoodzakelijke producten. De inflatie vreet dus op continue basis aan ons spaargeld. Wie dat beseft, zal al sneller geneigd zijn tot handelen.

Waarom proberen we in hemelsnaam de financiële markten te voorspellen ?

Om het probleem beter te begrijpen, willen we een vraag stellen aan iedereen onder u die over een rijbewijs beschikt. We nemen aan dat de meeste mensen in dat geval verkeren.

Probeer op onderstaande vragen zo eerlijk mogelijk te antwoorden. Stel dat u achter het stuur van uw wagen zit, hoe zou u uw capaciteiten als chauffeur inschatten ?:

     1. Beter dan het gemiddelde     

     2. Ongeveer zoals het gemiddelde

     3. Onder het gemiddelde

Wie gekozen heeft voor antwoord 1, heeft hetzelfde antwoord gekozen als 80% van de mensen. Of met andere woordn: 80% van de mensen denken dat ze beter kunnen autorijden dan de gemiddelde chauffeur. Begrijpt u nu het probleem ?

Een ander voorbeeld voor wie nog niet overtuigd is: een studie uitgevoerd ergens in het jaar 2000 toonde aan dat 74% van de vermogensbeheerders in de Verenigde Staten geloofde dat ze de markt konden kloppen. Anderzijds was 26% onder hen van mening dat ze conform de markt presteerden.

Deze beide voorbeelden tonen aan wat we wilden bewijzen: we hebben allemaal (en de mannen zelfs nog meer dan de vrouwen) last van een bepaalde vorm van zelfoverschatting (of anders uitgedrukt: overconfidence bias). We hoeven er geen doekjes om te winden, we denken stuk voor stuk dat we beter zijn dan de anderen. En eigenlijk is dat niet meer dan menselijk.

Het is die neiging tot zelfoverschatting die ons weddingschappen doet aannemen, die ons in het casino doet spelen, op de lotto en andere kansspelen…en die ons uiteindelijk ook doet geloven dat we de evolutie van de beurskoersen kunnen voorspellen.

Wat is dan de waarheid ?  

Gemiddeld krijgen we elk jaar op de beurs van Wall Street een correctie, waarmee een koersdaling wordt bedoeld van minstens 10% tussen de hoogste koers van het jaar en de laagste koers van het jaar. De beleggers weten dus waaraan ze zich mogen verwachten. Maar we mogen niet uit het oog verliezen dat 80% van deze correcties voor het einde van het jaar opnieuw zijn goedgemaakt ! Waarom zouden we ons dan zorgen maken ?

Sinds 1945 hebben de wereldbeurzen om de 5 jaar gemiddeld een koersval met minimum 20% gekend. Sinds 1945 heeft NIEMAND maar dan ook NIEMAND de opeenvolgende crisissen correct kunnen voorspellen. Sommige goeroes, zoals bijvoorbeeld de welbekende Nouriel Roubini (die in de Verenigde Staten bekend staat onder zijn veelzeggende bijnaam Dr. Doom), voorspelde de crisis van 2008, maar hij had voordien ook al die van 2004, 2005, 2006 en 2007 voorspeld. Om een gek voorbeeld te geven: op die manier kan iemand met een kapot uurwerk 2x per dag het juiste uur geven.

Uiteraard, er zal vroeg of laat opnieuw een crash komen. Crashes maken immers deel uit van de beurscyclus, zoals we hierboven zagen. Maar we herhalen nogmaals dat niemand ze kan voorspellen.

Waarom kunnen we geen crashes voorspellen ?

De gang van zaken op de financiële markten is afhankelijk van factoren die onmogelijk te voorspellen zijn zoals

*De resultaten van de bedrijven

*De macro-economische indicatoren

*De menselijke factor, waarbij de menselijke beslissingen grotendeels afhangen van emoties. En onze emoties zijn per definitief irrationeel, ze kunnen op een totaal onverwachte manier gebeuren. Het voorspellen van menselijke handelingen is per definitie onmogelijk.

Hetzelfde geldt voor de beurs: de evolutie van de beurskoersen is op korte termijn eveneens totaal ONVOORSPELBAAR.

Wat kunnen we concreet dan wel doen ?

*Ons niet te veel aantrekken van de talrijke artikels die ons proberen angst aan te jagen. Vergeet ze zo snel mogelijk, op welke manier dan ook. Ze brengen namelijk niets wezenlijks bij en zorgen alleen maar voor verwarring.

*Lig niet wakker van schommelingen in uw portefeuille op korte termijn. Op die manier schakelt u emoties uit die er toe zouden kunnen lijden dat u in een bui van paniek koopt of verkoopt. Impulsieve acties moeten kost wat kost afgeraden worden. Neem daarentegen zoveel mogelijk de tijd om u te ontspannen met uw familie of uw vrienden. Op die manier kunnen uw angstgevoelens niet de kop opsteken.

*Beleg met een tijdshorizon van minsten 10 tot 15 jaar en denk daarbij aan de wijze woorden van Warren Buffett. De bekendste belegger in de wereld zei namelijk het volgende: « De beurs is een werktuig dat het geld van de ongeduldige mensen overhevelt naar de mensen die wel het nodige geduld kunnen opbrengen ». Warren Buffet zelf investeert altijd voor de lange termijn, te weten periodes van 10, 15, 20 jaar. En waarom doet hij dat ? Bekeken over periodes van 6 tot 12 maanden of zelfs 2 tot 3 jaar, kunnen de beurskoersen als jo-jo’s op en neer dansen. Wie belegt met een tijdshorizon van 10 jaar voor ogen blijft bespaard van de angst die met de volgende koersval gepaard gaat, maar profiteert wel van de stijging op lange termijn.

Hieronder kunt u met eigen ogen zien welke wilde koersbewegingen de beurskoersen kunnen maken. De volatiliteit (de beweeglijkheid van de koersen) toont aan dat er in de afgelopen 37 jaar heel wat valstrikken klaar lagen die de beleggers er toe konden brengen om impulsief aandelen te kopen en te verkopen. Het blijkt duidelijk dat een buy-and-hold strategie bekeken over een langere periode de juiste aanpak is. Voor een goed begrip:

- In het grijs de resultaten (in %) op het einde van het jaar

- In het rood de hoogste en de laatste koersen van het jaar (eveneens in %)

(Bron : JP Morgan)

 

Vormen die pieken en dalen een uitdaging of een bedreiging ? Of anders uitgedrukt: wat moeten we doen in volatiele beurzen? Het antwoord daarop vindt u in ons volgend artikel.

Deze punten moet u in ieder geval onthouden:

*De beurskoersen stijgen bekeken over een lange termijn

*Het is onmogelijk om de evolutie van de beurskoersen te voorspellen en zodoende zijn ook de crisissituaties onvoorspelbaar

*Gediversifieerd beleggen voor een tijdspanne van 10 jaar minimum biedt de kans om de pieken en de dalen op de beurs te vermijden

*Vermijd in de mate van het mogelijke artikels in de pers, blogs en andere media die proberen om u schrik aan te jagen, die aanzetten om u te doen verkopen of te doen kopen op basis van schrik of euforie.

Nota en bronnen

Inflatie in Belgique : https://nl.inflation.eu/ Geconsulteerd op 29/08/2018. De gemiddelde inflatie over de afgelopen 10 jaar bedroeg 1,63%.

Titel 2012 : https://www.contrepoints.org/2012/11/13/104315-ce-krach-obligataire-que-...

Titel 2013 : https://www.capital.fr/entreprises-marches/recession-krach-boursier-l-impact-d-un-seisme-economique-sur-les-geants-de-wall-street-818098

Titel 2014 : https://www.latribune.fr/bourse/actualite/20140404trib000823658/un-membr...

Titel 2015 : https://www.ft.com/content/ed0473fe-4b5a-11e5-b558-8a9722977189

Titel 2016 : http://www.lefigaro.fr/vox/economie/2016/01/12/31007-20160112ARTFIG00110...

Titel 2017 : https://www.forbes.fr/finance/la-prochaine-crise-financiere-se-prepare/?...

Titel 2018 : https://www.lecho.be/nieuws/archief/Ces-bulles-speculatives-qui-nous-men...

Voor de nieuwsgierigen onder de lezers hebben we nog een aantal andere artikels geselecteerd

2013 : « Zijn de financiële markten rijp voor een kleine correctie ? » ; Contrepoints 13/11/2012 :

2014 : “This is nuts, when’s the crash ?” Financial Times 13/06/2014

2014 : « De indicatoren die in de richting van een crash wijzen, zijn opnieuw aanwezig » ; Economie Matin op 27/01/2014

2015 : Originele titel : “US approaches a true bear market” ; Financial Times 26/08/2015

2016: « We kunnen de S&P 500 makkelijk met 50% zien corrigeren » ; Marc Faber en 2016

Boursorama op 22/05/2018 : « Naar een nieuwe wereldwijde financiële crisis in 2018 ? »

L’echo 13/08/2018 : « Maken we avondschemering van de euro mee ? »

Titelpagina van Trends Tendance 15 februari 2018 : « Beurskoersen zijn gedaald, is er een crash op komst ? »

Titelpagina van Trends Tendance 31 mei 2018 : « Kunnen de beurskoersen nog verder stijgen ? »

Artikel geproduceerd in samenwerking met GG Smile